ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ କ’ଣ?
ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ ନୂଆ ବର୍ଷର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ - ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ୍ତ । ଏହା ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପ୍ରତିପଦାରୁ ନବମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଅ ଦିନ ଧରି ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଏକ ପର୍ବ ।
ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ରୂପ - ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ । ସାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରୀ (ଅଶ୍ୱିନ ମାସରେ) ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ବଡ଼ ଧୁମ୍ଧାମ୍ ସହ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀର ନିଜସ୍ୱ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି ।
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀର ନବମୀ ତିଥିରେ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଏହି ନବରାତ୍ରୀର ଶେଷ ଦିନକୁ ରାମ ନବମୀ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ପଡ଼ିଥାଏ - ପ୍ରକୃତିରେ ଏକ ନୂଆ ଜୀବନ ଭରିଯାଏ, ଗଛରେ ନୂଆ ଡାଳ ବାହାରେ ଏବଂ ପରିବେଶ ସତେଜ ହୋଇଯାଏ ।
ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ବସନ୍ତ ନବରାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅଭ୍ୟାସ, ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ଏବଂ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଚୈତ୍ର ଓ ସାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରୀ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ
| ବିଷୟ | ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ | ସାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରୀ |
|---|---|---|
| ସମୟ | ମାର୍ଚ୍ଚ-ଏପ୍ରିଲ୍ (ବସନ୍ତ ଋତୁ) | ସେପ୍ଟେମ୍ବର-ଅକ୍ଟୋବର (ଶରତ ଋତୁ) |
| ସମ୍ବତ୍ତ | ବିକ୍ରମ ସମ୍ବତ୍ତର ଆରମ୍ଭ | ଅଶ୍ୱିନ ମାସ |
| ବିଶେଷ ଦିନ | ରାମ ନବମୀ (ନବମୀ ତିଥି) | ଦଶହରା (ଦଶମୀ ତିଥି) |
| ମହତ୍ତ୍ୱ | ନୂଆ ବର୍ଷ, ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି | ବିଜୟର ଉତ୍ସବ |
| ପୂଜା ପଦ୍ଧତି | ନବଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ | ନବଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ |
ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ 2026 ତାରିଖ
2026 ମସିହାରେ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ ମାର୍ଚ୍ଚ 19 ତାରିଖ ଗୁରୁବାରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମାର୍ଚ୍ଚ 27 ତାରିଖ ଶୁକ୍ରବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ । ଏହି ନଅ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ରୂପଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବ ଏବଂ ଶେଷ ଦିନକୁ ରାମ ନବମୀର ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯିବ ।
| ଦିନ | ତାରିଖ | ଦେବୀ | ରଙ୍ଗ |
|---|---|---|---|
| ଦିନ 1 | ମାର୍ଚ୍ଚ 19, ଗୁରୁବାର | ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ | ରୟାଲ ୟେଲୋ |
| ଦିନ 2 | ମାର୍ଚ୍ଚ 20, ଶୁକ୍ରବାର | ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ | ଗ୍ରୀନ୍ |
| ଦିନ 3 | ମାର୍ଚ୍ଚ 21, ଶନିବାର | ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା | ଗ୍ରେ |
| ଦିନ 4 | ମାର୍ଚ୍ଚ 22, ରବିବାର | ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା | ଅରେଞ୍ଜ |
| ଦିନ 5 | ମାର୍ଚ୍ଚ 23, ସୋମବାର | ମା’ ସ୍କନ୍ଦମାତା | ହ୍ୱାଇଟ୍ |
| ଦିନ 6 | ମାର୍ଚ୍ଚ 24, ମଙ୍ଗଳବାର | ମା’ କାତ୍ୟାୟନୀ | ରେଡ୍ |
| ଦିନ 7 | ମାର୍ଚ୍ଚ 25, ବୁଧବାର | ମା’ କାଲରାତ୍ରୀ | ରୟାଲ ବ୍ଲୁ |
| ଦିନ 8 | ମାର୍ଚ୍ଚ 26, ଗୁରୁବାର | ମା’ ମହାଗୌରୀ | ପିଙ୍କ୍ |
| ଦିନ 9 | ମାର୍ଚ୍ଚ 27, ଶୁକ୍ରବାର | ମା’ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ | ପର୍ପଲ୍ |
ରଙ୍ଗର ମହତ୍ତ୍ୱ: ନବରାତ୍ରିରେ ପ୍ରତିଦିନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଏହି ରଙ୍ଗ ସେହି ଦିନର ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ। ଏହି ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ସେହି ରଙ୍ଗ ଉପଲବ୍ଧ ନଥାଏ, ତେବେ ଚିନ୍ତା କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ
- ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଘଟସ୍ଥାପନ ମୁହୂର୍ତ୍ତ 2026
ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରିର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଘଟସ୍ଥାପନ (କଳସ ସ୍ଥାପନ)। ଏହା ନବରାତ୍ରି ପୂଜାର ଆରମ୍ଭକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ। 2026ରେ ଘଟସ୍ଥାପନ ମାର୍ଚ୍ଚ 19, ଗୁରୁବାରରେ କରାଯିବ।
ଘଟସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଶୁଭ ସମୟ
ଘଟସ୍ଥାପନ ସର୍ବଦା ସକାଳେ, ଅଭିଜିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଚାର ଲଗ୍ନ ସମୟରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ସାଧାରଣତଃ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦେଢ଼ ଘଣ୍ଟା ପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ସମୟ: ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ପ୍ରାୟ 2 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ (ପ୍ରାୟ 6:00 AM - 8:00 AM)।
ବ୍ୟାବହାରିକ ପରାମର୍ଶ: ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ସହରର ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଜିକାରୁ ସଠିକ୍ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ସମୟ ସୂଚନା ଦରକାର, ତେବେ ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ସହରର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ କୁଳ ପୁରୋହିତ AIଙ୍କୁ ପଚାରି ପାରିବେ।
ଘଟସ୍ଥାପନର ପଦ୍ଧତି
- ପ୍ରଥମେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ କିମ୍ବା ସଫା ପାଣିରେ ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।
- ଏକ ମଞ୍ଚ କିମ୍ବା ମାଟି ଉପରେ ଏକ ଲାଲ୍ କପଡ଼ା ବିଛାନ୍ତୁ।
- କପଡ଼ା ଉପରେ ମାଟି ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ସେଥିରେ ବାର୍ଲି ମଞ୍ଜି ବୁଣନ୍ତୁ।
- ମାଟି ଉପରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ଏକ ମାଟି କିମ୍ବା ତମ୍ବା କଳସ ରଖନ୍ତୁ।
- କଳସକୁ ସଫା ପାଣିରେ ଭରି ଗଙ୍ଗା ଜଳ, ସୂପାରୀ, ମୁଦ୍ରା, ଦୁର୍ବ, ଅଶୋକ/ଆମ୍ବ ପତ୍ର ପକାନ୍ତୁ।
- କଳସ ମୁହଁରେ ଆମ୍ବ ପତ୍ର ରଖି ନଡ଼ିଆ ଲଗାନ୍ତୁ।
- କଳସରେ ରୋଲି ଲଗାଇ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଆଙ୍କି ମଉଳି ବାନ୍ଧନ୍ତୁ।
- ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି ଜାଳନ୍ତୁ।
- ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି କଳସକୁ ଜଳ ଦେଇ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତୁ।
9 ଦିନ, 9 ଦେବୀ
- ଦୈନିକ ବିବରଣୀ
ଦିନ 1
- ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 19, ଗୁରୁବାର) ରଙ୍ଗ: ରୟାଲ ୟେଲୋ ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ ଶୈଳପୁତ୍ର୍ୟୈ ନମଃ॥
ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ରୂପ। ସେ ପର୍ବତ ରାଜା ହିମାଳୟଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଶୈଳପୁତ୍ରୀ’ କୁହାଯାଏ।
ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବାମ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥାନ୍ତି। ସେ ବୃଷ (ନନ୍ଦୀ) ଉପରେ ଆରୋହଣ କରିଥାନ୍ତି।
ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ମୂଳାଧାର ଚକ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ। ତାଙ୍କ ପୂଜା ଖୋଜିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭକୁ ସୂଚିତ କରେ।
ଏହି ଦିନ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ, ସ୍ଥିରତା ଓ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରତୀକିତ କରେ - ଯେପରି ପର୍ବତ ଅଟଳ ଓ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ। ବିଶେଷ: ଏହି ଦିନ ମା’ ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ଘଟସ୍ଥାପନ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଘିଅ ଦୀପ ଜାଳି ଶୁଦ୍ଧ ଦେଶୀ ଘିଅ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
ଦିନ 2
- ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 20, ଶୁକ୍ରବାର) ରଙ୍ଗ: ସବୁଜ ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣ୍ୟୈ ନମଃ॥
ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯିଏ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି। ଡାହାଣ ହାତରେ ଜପମାଳା ଓ ବାମ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳ ଧରିଥାନ୍ତି।
ମା’ ପାର୍ବତୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବା ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ - ଏହା ତାଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ରୂପ। ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନ ଚକ୍ରର ଦେବୀ।
ତାଙ୍କ ପୂଜା ତପସ୍ୟା, ତ୍ୟାଗ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଜୀବନରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠା ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ କୃପାରୁ ମିଳିଥାଏ।
ବିଶେଷ: ଏହି ଦିନ ଚିନି କିମ୍ବା କାଣ୍ଡି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଶୁଭଦାୟକ ଅଟେ।
ଦିନ 3
- ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା (ମାର୍ଚ୍ଚ 21, ଶନିବାର) ରଙ୍ଗ: ଧୂସର ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାୟୈ ନମଃ॥
ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ଘଣ୍ଟି ଲାଗିଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା’ କୁହାଯାଏ। ଦଶବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟା । ସିଂହ ଆରୋହଣା ।
ତାଙ୍କର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ । ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ହେଉଛନ୍ତି ମଣିପୁର ଚକ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ । ତାଙ୍କର ପୂଜା ସାହସ ଓ ବୀରତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
ମା’ ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟାଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ କରି ସେହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଯେଉଁମାନେ ଅସୁବିଧାରେ ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ଅଭାବ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ବିଶେଷ : ଏହି ଦିନ କ୍ଷୀର କିମ୍ବା ଖିରି ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିବା ସହିତ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିଥାଏ ।
ଦିନ 4 — ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା (ମାର୍ଚ୍ଚ 22, ରବିବାର)
ରଙ୍ଗ : କମଳା ମନ୍ତ୍ର :
ॐ देवी कुशमाण्डायै नमः॥
ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିର କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିଲା ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ ଅନ୍ଧକାର ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ହସ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ‘କୁ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଛୋଟ, ‘ष्म’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ‘ଅଣ୍ଡ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ - ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ମା’ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା ହେଉଛନ୍ତି ଅନାହତ ଚକ୍ର (ହୃଦୟ ଚକ୍ର)ର ଦେବୀ ।
ତାଙ୍କର ପୂଜା ସୃଜନଶୀଳତା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ସାହକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ । ସେ ଜଣେ ଅଷ୍ଟଭୁଜା (ଆଠ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ) ଦେବୀ ।
ବିଶେଷ : ଏହି ଦିନ ମାଲପୁଆ ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ ।
ଦିନ 5 — ମା’ ସ୍କନ୍ଦମାତା (ମାର୍ଚ୍ଚ 23, ସୋମବାର)
ରଙ୍ଗ : ଧଳା ମନ୍ତ୍ର :
ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः॥
ଭଗବାନ କାର୍ତ୍ତିକେୟ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କ ମାତା ହୋଇଥିବାରୁ ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ରୂପକୁ ‘ସ୍କନ୍ଦମାତା’ କୁହାଯାଏ । ଶିଶୁ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କ କୋଳରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ପଦ୍ମାସନ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ମା’ ସ୍କନ୍ଦମାତା ହେଉଛନ୍ତି ବିଶୁଦ୍ଧ ଚକ୍ର (ଗଳା ଚକ୍ର)ର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ । ତାଙ୍କର ପୂଜା ପ୍ରେମ, ସ୍ନେହ ଏବଂ ସ୍ନେହର ଭାବନାକୁ ଦୃଢ଼ କରିଥାଏ ।
ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ସନ୍ତାନ ସୁଖ ଚାହାଁନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପୂଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳପ୍ରଦ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ବିଶେଷ : ଏହି ଦିନ କଦଳୀ ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ।
ଏହି ଦିନ ମାତା ଓ ସନ୍ତାନର ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ ।
ଦିନ 6 — ମା’ କାତ୍ୟାୟନୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 24, ମଙ୍ଗଳବାର)
ରଙ୍ଗ : ଲାଲ ମନ୍ତ୍ର :
ॐ देवी कात्यायन्यै नमः॥
ମହର୍ଷି କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘କାତ୍ୟାୟନୀ’ କୁହାଯାଏ । ଏହା ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧା ରୂପ - ସେ ମହିଷାସୁରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ ।
ସେ ସିଂହ ଆରୋହଣ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚାରି ବାହୁ ଅଛି । ମା’ କାତ୍ୟାୟନୀ ହେଉଛନ୍ତି ଆଜ୍ଞା ଚକ୍ର (ତୃତୀୟ ନୟନ)ର ଦେବୀ ।
ତାଙ୍କ ପୂଜା ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ବିବାହ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ବିଶେଷ: ଏହି ଦିନ ମହୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଦେବୀଙ୍କୁ ଲାଲ୍ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ।
ଦିନ 7 — ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 25, ବୁଧବାର)
ରଙ୍ଗ: ରୟାଲ୍ ବ୍ଲୁ ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ କାଳରାତ୍ର୍ୟୈ ନମଃ॥
ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉଗ୍ର ରୂପ । ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ କଳା, କେଶ ଅସଜଡ଼ା, ବେକରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସରୁ ଅଗ୍ନି ବାହାରିଥାଏ ।
କିନ୍ତୁ ଏତେ ଉଗ୍ର ରୂପ ସତ୍ତ୍ୱେ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଶୁଭଙ୍କରୀ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ ସହସ୍ରାର ଚକ୍ର (ମୁକୁଟ ଚକ୍ର) ସହିତ ଜଡ଼ିତ ।
ତାଙ୍କ ପୂଜା ଭୟକୁ ନଷ୍ଟ କରି ସାହସ ଆଣିଥାଏ । ଅନ୍ଧକାର, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ନକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମା’ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କ ପୂଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ।
ବିଶେଷ: ଏହି ଦିନ ଗୁଡ଼ ମିଠା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଦିନଠାରୁ ଭୟ କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ - ମା’ କାଳରାତ୍ରୀ ଉଗ୍ର, କିନ୍ତୁ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହୀ ।
ଦିନ 8 — ମା’ ମହାଗୌରୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 26, ଗୁରୁବାର)
ରଙ୍ଗ: ଗୋଲାପୀ ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ ମହାଗୌର୍ୟୈ ନମଃ॥
ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କ ରଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା (ଧବଳ) - ତାଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ କୁଣ୍ଡ ଫୁଲ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ । ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଶରୀର କଳା ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧୋଇ ଦେଇଥିଲେ, ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧବଳ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଗଲା । ମା’ ମହାଗୌରୀ ଶାନ୍ତି, ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାର ପ୍ରତୀକ ।
ତାଙ୍କ ପୂଜା ମନର ସମସ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଧୋଇଦିଏ ଏବଂ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିଥାଏ । ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ କନ୍ୟା ପୂଜନର (ନଅ ଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା) ଏକ ବିଶେଷ ପରମ୍ପରା ରହିଛି ।
ବିଶେଷ: ଏହି ଦିନ ନଡ଼ିଆ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କନ୍ୟା ପୂଜନ କରନ୍ତୁ - ନଅ ଜଣ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଉପହାର ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତୁ ।
ଦିନ 9 — ମାଆ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ (ମାର୍ଚ୍ଚ 27, ଶୁକ୍ରବାର) — ରାମ ନବମୀ
ରଙ୍ଗ: ବାଇଗଣୀ ମନ୍ତ୍ର:
ॐ ଦେବୀ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ର୍ୟୈ ନମଃ॥
ମାଆ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଶେଷ ରୂପ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି (ଶକ୍ତି/ସାମର୍ଥ୍ୟ) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ଆଠଟି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ: ଅନିମା (ଅସମ୍ଭବତା), ମହିମା (ଗୌରବ), ଗରିମା (ମର୍ଯ୍ୟାଦା), ଲଘିମା (ହାଲୁକା), ପ୍ରାପ୍ତି (ପ୍ରାପ୍ତି), ପ୍ରକାମ୍ୟ (ନିକଟତର), ଈଶିତ୍ୱ (ମାଲିକାନା) ଏବଂ ବାଶିତ୍ୱ (ନିୟନ୍ତ୍ରଣ)।
ସେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚାରି ବାହୁ ଅଛି।
ଏହି ଦିନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅଭ୍ୟାସର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରତୀକିତ କରେ। ଏହି ଦିନ ନଅ ଦିନର ପୂଜାର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଯେହେତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ରାମ ନବମୀ, ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ପୂଜା ଏବଂ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ବିଶେଷ: ରାଶି (ତିଳ) ଭୋଗ ରୂପେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ହବନ (ଯଜ୍ଞ) କରନ୍ତୁ, କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଉପବାସ ଭାଙ୍ଗନ୍ତୁ। ଏହା ସହିତ ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ ଭଜନ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତନ ଗାନ ଏବଂ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପୂଜା ବିଧି (ପ୍ରତିଦିନ କିପରି ପୂଜା କରିବେ)
ଦୈନିକ ନବରାତ୍ରୀ ପୂଜା ଜଟିଳ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏକ ସରଳ ଏବଂ ବ୍ୟାବହାରିକ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି ଦିଆଯାଇଛି ଯାହାକୁ ଯେ କେହି ଘରେ କରିପାରିବେ:
ସକାଳ ପୂଜା (ପ୍ରାତଃ କାଳ ପୂଜା) (ସକାଳ)
- ସ୍ନାନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ: ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପରିଷ୍କାର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଦିନର ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।
- ପୂଜା ସ୍ଥାନର ସଫେଇ: କଳସ (ପାତ୍ର) ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି/ଛବି ସାମ୍ନାରେ ବସନ୍ତୁ। ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତିର (ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଜ୍ୟୋତି) ଜ୍ୱାଳା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଘିଅ/ତେଲ ମିଶାନ୍ତୁ।
- ସଂକଳ୍ପ: ହାତରେ ପାଣି, ଅକ୍ଷତ (ଚାଉଳ) ଏବଂ ଫୁଲ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜର ନାମ, ଗୋତ୍ର (ଗୋତ୍ର ନାମ) ଏବଂ ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ। ସରଳ ଶବ୍ଦରେ କୁହନ୍ତୁ
- “ମାଆ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁଛି, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।”
- କଳସ ପୂଜା: କଳସରେ ପାଣି ଏବଂ ରୋଲି (ବର୍ମିଲିଅନ୍) ତିଳକ ଲଗାନ୍ତୁ, ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
- ଦେବୀ ପୂଜା: ଦିନର ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ। ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ରମରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ:
-
ଜଳ — ଆଚମନ ଏବଂ ପଦାର୍ଥ୍ୟ (ଜଳ ଏବଂ ପାଦ ଅର୍ପଣ)
-
ରୋଲି/କୁମ୍କୁମ — ତିଳକ
-
ଅକ୍ଷତ — ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ
-
ଫୁଲ — ସତେଜ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ (ଲାଲ୍ ଫୁଲ ସର୍ବୋତ୍ତମ)
-
ଧୂପ ଏବଂ ଦୀପ — ଧୂପ ବାତି ଏବଂ ଘିଅ ଦୀପ ଜଳାନ୍ତୁ
-
ନୈବେଦ୍ୟ — ଭୋଗ (ପ୍ରସାଦ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ
-
ଆରତୀ — ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରତୀ କରନ୍ତୁ
- ମନ୍ତ୍ର ଜପ (ଚାଟିବା): ଦିନର ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅତି କମରେ 108 ଥର ଜପ କରନ୍ତୁ। ଯଦି ସମୟ କମ୍ ଥାଏ, ତେବେ ଆପଣ 11 କିମ୍ବା 21 ଥର ମଧ୍ୟ ଜପ କରିପାରିବେ। 7. ଦୁର୍ଗା ସପ୍ତାଶତୀ ପାଠ: ସମୟ ଥିଲେ ଦୁର୍ଗା ସପ୍ତାଶତୀ ପାଠ କରନ୍ତୁ (ଦୁର୍ଗା ଚାଳିଶା ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିପାରିବେ)। ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା (ସନ୍ଧ୍ୟା) ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପୁଣି ଦୀପ ଜାଳି ଆରତି କରି ଭୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ସକାଳ ପୂଜାଠାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଟିକିଏ କମ୍ ହେଲେ ବି ଚଳିବ - ଆରତି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ହିଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
ବ୍ୟାବହାରିକ ପରାମର୍ଶ: ଯଦି କାମ କରୁଛନ୍ତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଦୀପ ଜାଳି ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଦିନର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ହେବ। ମାଆ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦେଖନ୍ତି, କର୍ମ ନୁହେଁ।
ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ତାଲିକା ନବରାତ୍ରି ପୂଜା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ଦରକାର: ମୁଖ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ - ମାଟି କିମ୍ବା ତମ୍ବା କଳସ - ମାଟି (କଳସ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ) - ବାର୍ଲି ମଞ୍ଜି - ନଡ଼ିଆ (କଳସ ଉପରେ ରଖିବା ପାଇଁ) - ଆମ୍ବ କିମ୍ବା ଅଶୋକ ପତ୍ର (5 କିମ୍ବା 7ଟି) - ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଫଟୋ - ଲାଲ୍ କପଡ଼ା (ଚୌକି ଉପରେ ବିଛାଇବା ପାଇଁ) - ଚୌକି କିମ୍ବା ପତା ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ - ରୋଲି/କୁମକୁମ (ଚନ୍ଦନ) - ଅକ୍ଷତ (ହଳଦୀ ମିଶା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଉଳ) - ଫୁଲ (ସତେଜ ଫୁଲ, ବିଶେଷ କରି ଲାଲ୍) - ଧୂପ/ଅଗରବତୀ - ଘିଅ ଦୀପ (ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି ପାଇଁ) - କର୍ପୂର - ମାଉଳି/କାଲବ (ଲାଲ୍ ସୂତା) - ପାନ (2-3ଟି) - ଗଙ୍ଗାଜଳ (ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର ଜଳ) - ପଞ୍ଚାମୃତ (କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ମହୁ, ଚିନି) - ଇଲାଇଚି ଓ ଲବଙ୍ଗ - ଜଣେଇ (ପବିତ୍ର ସୂତା) ଭୋଗ ସାମଗ୍ରୀ - ଫଳ (ସେଓ, କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ ଇତ୍ୟାଦି) - ମିଠା (ହଲୱା, ଖିରି, ମଲପୁଆ) - ପାନ ପତ୍ର, ପାନ - ଚୁନଡ଼ି (ମାତାଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତରୀୟ) - ମେକଅପ୍ ସାମଗ୍ରୀ (ଚୁଡ଼ି, ବିନ୍ଦି, ଚନ୍ଦନ, ମେହେନ୍ଦି - ମାତାଙ୍କ ମେକଅପ୍ ପାଇଁ) ଅଷ୍ଟମୀ/ନବମୀ କନ୍ୟା ପୂଜା ପାଇଁ - ହଲୱା-ପୁରୀ-ଚନା (9 ଜଣ ଝିଅଙ୍କ ପାଇଁ) - ଅର୍ପଣ (ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ)
ବ୍ରତ ନିୟମ ସାରାଂଶ ନବରାତ୍ରି ବ୍ରତ (ଉପବାସ) ପାଳନ ଆପଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶାରୀରିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ମୁଖ୍ୟ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଦିଆଗଲା:
ଆପଣ କ’ଣ ଖାଇପାରିବେ
- ଫଳ
- ସବୁ ପ୍ରକାର ସତେଜ ଫଳ
- କ୍ଷୀର ଓ କ୍ଷୀର ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ
- କ୍ଷୀର, ଦହି, ପନିର, ବଟର, ଘିଅ
- ସବୁଦାନା
- ଖିଚଡ଼ି, ବଡ଼ା, ଖିରି
- ବକ୍ହ୍ୱିଟ୍ ଅଟା
- ପୁରୀ, ରୋଟି, ପକୋଡ଼ା
- ୱାଟର ଚେଷ୍ଟନଟ୍ ଅଟା
- ରୋଟି, ହାଲୱା
- ଅମରନ୍ଥ (ରାଜଗିରା)
- ଲଡ଼ୁ, ପୁରୀ
- ସାଧା ଲୁଣ
- (ସାଧା ଲୁଣ ବନ୍ଦ)
- ମଖନ
- ଭଜା ହୋଇ କିମ୍ବା ଖିରିରେ
- ମିଠା ଆଳୁ, ଆଳୁ, କୋଲୋକୋସିଆ
- ପରିବା ଭାବରେ
- ଚିନାବାଦାମ ଓ ଶୁଖିଲା ଫଳ ଯଥା କାଜୁ, ବାଦାମ, ୱାଲ୍ନଟ୍
- ଚା’, ବଟର୍ମିଲ୍କ, ଲସି, ଲେମ୍ବୁ ପାଣି
ଆପଣ କ’ଣ ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ
- ଶସ୍ୟ
- ଚାଉଳ, ଗହମ, ଡାଲି (ସାଧାରଣ)
- ପିଆଜ ଓ ରସୁଣ
- ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ
- ଆମିଷ ଓ ମଦ୍ୟପାନ
- ସାଧାରଣ ଲୁଣ
- ସାଧା ଲୁଣ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ
- ତାମସିକ ଖାଦ୍ୟ
- ବାସି ଖାଦ୍ୟ, ଅତ୍ୟଧିକ ମସଲାଯୁକ୍ତ
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା
- ନିଜ ଶାରୀରିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ, ଅସୁସ୍ଥ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଔଷଧ ଖାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ନିଜ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରନ୍ତୁ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଆସେ।
- କେତେକ ଲୋକ ସମଗ୍ର 9 ଦିନ ଉପବାସ କରନ୍ତି, କେତେକ କେବଳ ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଦିନ ଉପବାସ କରନ୍ତି। ଉଭୟ ବୈଧ।
- ଉପବାସରେ ଦିନକୁ ଅତି କମରେ ଥରେ ଫଳ କିମ୍ବା ଉପବାସର ଭୋଜନ ଖାଆନ୍ତୁ
- ସାରା ଦିନ ଭୋକିଲା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
- ପାଣି, କ୍ଷୀର, ଫଳ ରସ
- ଦିନସାରା ଏଗୁଡ଼ିକ ଖାଆନ୍ତୁ।
ଉପବାସର ବିସ୍ତୃତ ନିୟମ ପାଇଁ ଆମର ନବରାତ୍ରୀ ବ୍ରତ ନିୟମ ଗାଇଡ୍ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ମନେ ରଖିବାକୁ ଥିବା ବିଶେଷ କଥା
- ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି (ଅବିରତ ଜ୍ୟୋତି): ଯଦି ଆପଣ ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି ଜାଳିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ନଅ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲିଭିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସମୟ ସମୟରେ ଘିଅ ଢାଳୁଥାନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି କାରଣରୁ ଏହା ଲିଭିଯାଏ, ତେବେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ
- ଏହାକୁ ପୁଣି ଜଳାନ୍ତୁ ଓ କ୍ଷମା ପାଇଁ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ। 2. ବାର୍ଲି ବୁଣିବା: ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ବାର୍ଲିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣି ଦିଅନ୍ତୁ। ନବମୀ ସୁଦ୍ଧା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍କୁରିତ ହେବ। ସବୁଜ ଅଙ୍କୁର ଏକ ଭଲ ସଙ୍କେତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। 3. ବିସର୍ଜନ: ନବମୀ କିମ୍ବା ଦଶମୀରେ କଳସ ବିସର୍ଜନ କରନ୍ତୁ। ବାର୍ଲି ଅଙ୍କୁରକୁ ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବୁଡ଼ାନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଏକ ପାତ୍ର/ବଗିଚାରେ ଲଗାନ୍ତୁ। 4. କନ୍ୟା ପୂଜନ: ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ନବମୀରେ 9 ଜଣ ଝିଅଙ୍କୁ (2 ରୁ 10 ବର୍ଷ ବୟସ୍କ) ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କୁ ହାଲୱା-ପୁରୀ-ଚନା ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଧୁଅନ୍ତୁ, ତିଳକ ଲଗାନ୍ତୁ ଓ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତୁ। ନବରାତ୍ରୀର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ । 5. ଆଚରଣ : ନବରାତ୍ରୀରେ ସାତ୍ତ୍ବିକ ଆଚରଣ ରଖନ୍ତୁ
- ମଧୁର ଭାଷାରେ କଥା କୁହନ୍ତୁ, କ୍ରୋଧରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ, କାହାକୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ । ବାହ୍ୟ ପୂଜା ଅପେକ୍ଷା ଏହା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ (FAQ)
ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ 2026 କେବେ ? ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରୀ 2026 ଗୁରୁବାର, ମାର୍ଚ୍ଚ 19 ତାରିଖରୁ ଶୁକ୍ରବାର, ମାର୍ଚ୍ଚ 27 ତାରିଖ, 2026 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ । ଏହା ମୋଟ 9 ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥାଏ । ପ୍ରଥମ ଦିନ (ମାର୍ଚ୍ଚ 19) ଘଟସ୍ଥାପନ ଏବଂ ଶେଷ ଦିନ (ମାର୍ଚ୍ଚ 27) ରାମ ନବମୀ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଘଟସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଶୁଭ ସମୟ କ’ଣ ?
ଘଟସ୍ଥାପନ ମାର୍ଚ୍ଚ 19, 2026 (ଗୁରୁବାର) ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ସାଧାରଣତଃ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ପ୍ରାୟ 2 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସମୟକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଜିକାରୁ ନିଜ ସହର ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ଶୁଭ ସମୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା କୁଳ ପୁରୋହିତ AI କୁ ପଚାରନ୍ତୁ । 2026 ନବରାତ୍ରୀରେ କେଉଁ ରଙ୍ଗ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ?
ନବରାତ୍ରୀ 2026ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ପାଇଁ ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ: ଦିନ 1 — ରୟାଲ ୟେଲୋ ଦିନ 2 — ଗ୍ରୀନ୍ ଦିନ 3 — ଗ୍ରେ ଦିନ 4 — ଅରେଞ୍ଜ ଦିନ 5 — ହ୍ୱାଇଟ୍ ଦିନ 6 — ରେଡ୍ ଦିନ 7 — ରୟାଲ ବ୍ଲୁ ଦିନ 8 — ପିଙ୍କ୍ ଦିନ 9 — ପର୍ପଲ୍ । ଏହି ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ରଙ୍ଗ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, ତେବେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ । ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ନବରାତ୍ରୀରେ ଆପଣ ପିଆଜ ଏବଂ ରସୁଣ ଖାଇ ପାରିବେ କି ?
ନା, ନବରାତ୍ରୀ ଉପବାସ ସମୟରେ ପିଆଜ ଏବଂ ରସୁଣ ଖାଇବା ନିଷେଧ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଖାଦ୍ୟର ତାମସିକ ବର୍ଗରେ ଆସେ ।
ନବରାତ୍ରୀ ସମୟରେ ସାତ୍ତ୍ବିକ ଖାଦ୍ୟ - ଯେପରିକି ଫଳ, କ୍ଷୀର, ସାଗୁ, ବକ୍ହୁଟ୍ ଅଟା, ୱାଟର ଚେଷ୍ଟନଟ୍ ଅଟା, ମଖାନା, ରକ୍ ସଲ୍ଟ ଇତ୍ୟାଦି ଖିଆଯାଏ । ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନମାନଙ୍କରେ ପିଆଜ ଏବଂ ରସୁଣ ଖାଇବାକୁ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।
ନବରାତ୍ରୀ ଉପବାସ ସମୟରେ ଆପଣ କ’ଣ ଖାଇ ପାରିବେ ?
ନବରାତ୍ରୀ ଉପବାସ ସମୟରେ ଆପଣ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଖାଇ ପାରିବେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଫଳ, କ୍ଷୀର-ଦହି-ପନିର-ଘିଅ, ସାଗୁ (ଖିଚଡ଼ି, ଭାଡ଼ା), ବକ୍ହୁଟ୍ ଅଟା (ପୁରୀ, ରୋଟି), ୱାଟର ଚେଷ୍ଟନଟ୍ ଅଟା, ଆମାରାନ୍ଥ (ରାଜଗିରା), ମଖାନା, ଆଳୁ-ମିଠା ଆଳୁ-ଟାରୋ, ଚିନାବାଦାମ, ଶୁଖିଲା ଫଳ (କାଜୁ, ବାଦାମ, ୱାଲ୍ନଟ୍), ରକ୍ ସଲ୍ଟ, ଚା’, ବଟରମିଲ୍କ ଏବଂ ଲେମ୍ବୁ ପାଣି । ସାଧାରଣ ଶସ୍ୟ (ଗହମ, ଚାଉଳ), ଡାଲି, ପିଆଜ, ରସୁଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୁଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ନବରାତ୍ରି ଉପବାସ କ’ଣ ପିଲା ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ?
ଛୋଟ ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ, ଗର୍ଭବତୀ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ନିଜ ଶାରୀରିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଆଂଶିକ ଉପବାସ କରିପାରିବେ- ଯେମିତି କେବଳ ତାମସିକ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା, କିମ୍ବା ଫଳର ଗୋଟିଏ ଭୋଜନ କରିବା।
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଶରୀରକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇ ଉପବାସ କଲେ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଭକ୍ତି ହୃଦୟରୁ ଆସେ, କ୍ଷୁଧାରୁ ନୁହେଁ।
ନବରାତ୍ରି ଉପବାସ କେବେ ଓ କିପରି ଭଙ୍ଗ କରିବେ?
ନବରାତ୍ରି ଉପବାସ କନ୍ୟା ପୂଜା ପରେ ନବମ ଦିନ ଭଙ୍ଗ (ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ) କରାଯାଏ। କେତେକ ଲୋକ ଦଶମ ଦିନ (ରାମ ନବମୀ ପରଦିନ) ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।
ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ନିଜେ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ। ତୁରନ୍ତ ଭାରୀ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ- ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପେଟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାର ନ ପଡ଼େ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ
ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରି କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ରୀତି ନୁହେଁ- ଏହା ଆତ୍ମ-ଶୁଦ୍ଧିକରଣ, ନବୀକରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ପୂଜାର ପର୍ବ। ବସନ୍ତରେ ପ୍ରକୃତି ଯେପରି ନୂଆ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ସେହିପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନଅ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଭିତରେ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକତା ଭରିପାରିବା।
ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନଅଟି ରୂପ ଆମକୁ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଶିଖାନ୍ତି- ଶୈଳାପୁତ୍ରୀ ସ୍ଥିରତା ଶିଖାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ତପସ୍ୟା ଶିଖାନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରଘଣ୍ଟା ସାହସ ଶିଖାନ୍ତି, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡା ସୃଜନଶୀଳତା ଶିଖାନ୍ତି, ସ୍କନ୍ଦମାତା ସ୍ନେହ ଶିଖାନ୍ତି, କାତ୍ୟାୟନୀ ନ୍ୟାୟ ଶିଖାନ୍ତି, କାଳରାତ୍ରୀ ନିର୍ଭୟତା ଶିଖାନ୍ତି, ମହାଗୌରୀ ଶୁଦ୍ଧତା ଶିଖାନ୍ତି ଏବଂ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଶିଖାନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାସ, ପ୍ରେମ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ ଏହି ନଅ ଦିନ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
ଯେତେ ପାରିବେ ସେତେ କରନ୍ତୁ- ମା’ଙ୍କୁ ଆଡମ୍ବର ଭଲ ଲାଗେନାହିଁ, କେବଳ ପ୍ରକୃତ ଭକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ଜୟ ମାତା ଦି!
*ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି, ତେବେ କୁଳ ପୁରୋହିତ AIଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ- ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରର ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବୁ।
यह पोस्ट Sarvam AI द्वारा स्वचालित रूप से अनुवादित है।